Ondanks de reeds vele geleverde inspanningen duiken everzwijnen meer en meer op in verstedelijkte gebieden en woonwijken. Ze voelen zich daar veilig. Maar daardoor berokkenen ze ook in woonwijken steeds meer schade en zorgen voor een gevoel van onveiligheid bij de mensen.

Momenteel ligt in bewoonde gebieden de focus van everzwijnbeheer voornamelijk op sensibilisering en preventie, maar die aanpak botst op limieten. Zo is er bijvoorbeeld vraag naar een meer gepersonaliseerde adviesverlening voor bewoners en meer ingrijpen op de populatie. Populatiecontrole in bewoond gebied is echter niet gemakkelijk en zeker niet evident. Omdat wildbeheer in woongebied tot op heden uiterst zelden nodig of wenselijk was, is het wettelijk kader en bijhorende operationele aanpak momenteel beperkt in Vlaanderen.

Het Agentschap voor Natuur en Bos heeft de opdracht gekregen om een aanpak voor het beheer van everzwijnen in bewoonde gebieden uit te werken.

Het doel is om:

1. voor de diverse problemen gelinkt aan een verstedelijkte context de meest geschikte aanpak te zoeken. Hierbij kunnen eventueel alternatieve beheermethodes worden uitgetest in de Vlaamse context van bewoonde gebieden
2. de krijtlijnen te tekenen voor een aangepast wettelijk kader voor everzwijnenbeheer in bewoonde gebieden
3. een operationele aanpak voor everzwijnenbeheer in bewoonde gebieden uit te rollen

In dit kader stelt ANB een klein team ter beschikking dat zich op het lokale niveau gericht kan toeleggen op het everzwijnbeheer. Het team werkt op 3 pijlers:

• Communicatie/sensibilisering
• Preventie
• Beheer (strategisch en in kader van openbare veiligheid)

Op gebied van communicatie en sensibilisering ondersteunt het team de communicatie van de Vlaamse overheid en de gemeente. Het capteert de hiaten in communicatie en sensibilisering en remedieert ze.

Op gebied van preventie geeft het team aan de potentiële schadelijders raad op maat en desgevallend praktische hulp voor het aanbrengen van preventieve maatregelen. Dit in aanvulling van het algemene preventiebeleid.

Op gebied van beheer gebruikt het team de bestaande beheerinstrumenten. Daarnaast krijgt het team in overleg met ANB toelating tot het experimenteren met concepten van een nieuw wettelijk kader, waarbij bijvoorbeeld minder of andere administratieve verplichtingen nodig zijn.

De aanpak loopt steeds volgens volgend patroon:

• Er komt een melding van aanwezigheid of schade van everzwijnen van een lokale betrokkene via www.wildinzicht.be (graag gefaciliteerd door de gemeente).
• Die melding komt bij het team. Het team analyseert de melding in de ruimere context.
• Het team stelt één of meerdere oplossingspistes voor aan de betrokkene, de gemeente en ANB.
  • Er wordt gekeken welke methodieken binnen het huidige kader mogelijk zijn
  • Voor experimentele methodieken doen we in eerste instantie beroep op methodieken die ook in het buitenland reeds ingezet zijn (Barcelona, Berlijn, Haifa,…) We zijn er ons echter van bewust dat de Vlaamse context met een versnipperde ruimtelijke ordening geen eenvoudig transponeren van methodieken toelaat.
• In samenspraak wordt de op dat moment meest geschikte oplossing gekozen.
• ANB fiatteert de oplossing (indien initieel buitenwettelijk met ondersteuning van een vergunning).
• Het team voert uit.
• Het team evalueert en geeft feedback aan ANB en de gemeente.

Deze aanpak is reeds uitgerold in Genk. ANB stelde vast dat de problematiek daar duidelijke relaties heeft met de buurgemeenten. Het werd intussen opgeschaald naar de omliggende gemeentes. ANB kan het team nu ook inzetten andere gemeenten in Vlaanderen indien de gemeente als een loyale en betrouwbare partner in dit project wil stappen. In Genk heeft het zeer goed gewerkt reden waarom het nu ook uitgerold wordt in oa Tervuren en Huldenberg.

Daarbij neemt ANB de projectleiding. ANB financiert ook het team. Vanuit de gemeente wordt echter logistieke steun verwacht zoals:

• het ter beschikking stellen van communicatiekanalen van en naar de burger
• het eventueel ter beschikking stellen van infrastructuur (vergaderlokaal, …)
• het ondersteunen van beheeracties
• het voorzien van een aanspreekpunt binnen de gemeente dat structureel aanwezig kan zijn tijdens overleg.het voorzien van een aanspreekpunt binnen de gemeente om operationele administratieve ondersteuning te geven.
• de bereidheid tot experimentele aanpak
• …

Daarnaast vraagt ANB het verlenen van een generieke toestemming voor uitvoeren van beheeracties op openbaar terrein van de gemeente.

Hoewel Oud-Heverlee aanwezig was op eerste informatievergadering in maart 2024 rond dit project is er geen verdere opvolging geweest vanwege de gemeente om in te stappen in dit project.  Dit is zeer verwonderlijk gezien de everzwijnenplaag van de afgelopen jaren in Oud-Heverlee en de schade die wordt aangericht op privé eigendommen.  Belangrijk is ook dat er nog steeds ingestapt kan worden in dit project.

Daarom vragen we met PRO OH dat Oud-Heverlee vooralsnog instapt in het project rond het beheer van everzwijnen in woongebieden met het Agentschap voor Natuur en Bos  en dat men  het nodige doet  voor de logistieke steun.